Bosbaden op Leuven Jazz
Het gesprek met de Australisch-Taiwanese pianiste en componiste Belle Chen blijkt onverwacht een duo-interview. Op haar arm zit haar vijf maanden oude dochtertje, dat de slaap niet kan vatten. Haar nieuwe rol als moeder én een wandeling door de oerbossen van Australië hebben niet alleen haar leven, maar ook haar muziek getransformeerd. Dat is te horen op Ravel in the Forest, haar laatste album, waarop ze een intuïtieve luisterervaring creëert.
“Genres of labels zijn voor mij minder belangrijk; het gaat om het gevoel dat mijn muziek oproept bij het publiek.”
Je bent opgeleid als klassiek pianiste, maar je muziek beweegt zich vandaag tussen verschillende genres. Op welk moment voelde je dat je andere richtingen wilde verkennen?
Belle: “Tijdens mijn postgraduaat in Londen. Ik kreeg hoe langer hoe meer het gevoel dat ik een acteur was in iemand anders z’n script. Door te experimenteren met sound design en field recordings (het opnemen van geluiden in hun natuurlijke omgeving, n.v.d.r.) en later door te improviseren en samen te werken met artiesten uit verschillende genres, begon ik zelf keuzes te maken en mijn werk richting te geven. Pas veel later kwam ik uit bij waar ik nu sta.”
Bij een muzikale praktijk die dichter bij jezelf ligt?
Belle: “Ja, absoluut. Het voelt nu alsof ik mezelf kan zijn.”
Je stijl is moeilijk in één woord te vatten. Hoe zou jij je muziek zelf omschrijven?
Belle: “Ik zou mijn muziek omschrijven als intuïtief. Bij het maken wil ik vooral een ruimte creëren waarin het publiek zich kan laten meevoeren. Genres of labels zijn voor mij minder belangrijk; het gaat om het gevoel dat mijn muziek oproept bij het publiek. Maar ik vind het prima als anderen mijn werk in een bepaald genre willen plaatsen, want muziek betekent voor iedereen iets anders.”
Je bent geboren in Kaohsiung, Taiwan, groeide op in Brisbane, Australië, en woont nu in Londen. Hebben deze verschillende plekken en culturen een impact gehad op je muziek?
Belle: “Het verhuizen zelf heeft misschien wel de grootste impact gehad. Omdat ik als kind voortdurend bezig was met mijn nieuwe omgeving te begrijpen, heb ik de plekken waar ik heb gewoond op een erg diepe manier ervaren. Kaohsiung is een drukke, snikhete havenstad vol beton, lawaai en prikkels, terwijl Brisbane enorm uitgestrekt is, met veel natuur en open landschappen. Nu woon ik in Londen, een mengelmoes van mensen waarin je jezelf kan verliezen... Ik kan er m’n vinger niet op leggen, maar die indrukken hebben hun weg gevonden naar mijn muziek.
Tegelijk heeft het regelmatig verhuizen er ook voor gezorgd dat ik nooit echt ergens heb kunnen wortelen. Voor mij is ‘thuis’ geen plek, maar eerder een concept: het is de ruimte die ik voor mezelf creëer. Daardoor voel ik me ongebonden, en dat zit ook in mijn muziek: ik voel me vrij om me niet aan een bepaald genre of traditie te moeten houden.”
Waar haal je je inspiratie?
Belle: “Voor mijn laatste album Ravel in the Forest was dat een ervaring die ik had in Zuidoost-Australië, waar uitgestrekte, vrijwel onaangetaste regenwouden liggen. Ik werd er overvallen door een sensatie die ik moeilijk kan beschrijven: een gevoel van rust, ruimte en weidsheid, maar ook van nietigheid, van tijd die voorbijgaat zonder dat wij daar controle over hebben.
Ik ben gaan onderzoeken hoe ik via muziek en geluid datzelfde gevoel kan oproepen. In de opnamestudio probeerde ik texturen te vinden die de sensatie van ritselende bladeren emuleert, de wind die door de bomen waait, of het bijna beangstigende gevoel wanneer de nacht valt en het woud volledig donker wordt, maar er wel overal geluiden zijn.”
Jouw album is als shinrin-yoku of bosbaden, maar dan zonder bos.
Belle: “Mijn ervaring in het regenwoud was het vertrekpunt van dit album, maar op een gegeven moment laat ik die insteek los omdat ik dat narratief niet wil opdringen aan het publiek. Bij de keuze van de nummers die uiteindelijk op het album belandden, lag voor mij de nadruk op het creëren van een luisterervaring die veilig voelt, waarin je je verbeelding de vrije loop kan laten, en die zowel speels als kwetsbaar kan zijn. Het zijn nummers die intrigerend maar niet dwingend zijn. De luisteraar wordt niet bij de hand genomen, maar krijgt de ruimte om gewoon te zijn en zich de muziek toe te eigenen; ik ben slechts een doorgeefluik.”
Op Leuven Jazz speel je een ligconcert. Heb je dat al eens gedaan?
Belle: “Neen, dit is de eerste keer. Ik heb alvast foto’s bekeken van jullie zaal, zodat ik me kan inbeelden hoe het voor het publiek moet zijn om neer te liggen en naar zo’n imposant gebouw te kijken. Ik ga mijn set ook wat anders moeten invullen; nog steeds gebaseerd op nummers vanop Ravel in the Forest, maar met meer piano-improvisaties dan normaal. Ik weet nog niet precies wat er gaat gebeuren, maar ik kijk er ontzettend naar uit!”
Het ligconcert verandert de ervaring van het publiek, maar ook voor jou zal het helemaal anders zijn.
Belle: “Ja, daarom geniet ik zo van improviseren, omdat ik kan reageren op hoe het publiek zich voelt. Ik herinner me bijvoorbeeld dat ik vorig jaar twee optredens gaf op een festival in Brighton. Tijdens de set in de vroege avond wilden mensen vooral ontspannen. Hoe meer energie ik gaf, hoe meer het publiek zich leek terug te trekken, waardoor ik mijn set uiteindelijk wat moest temperen. Het optreden later op de avond vroeg daarentegen juist om veel meer intensiteit.”
Dus afhankelijk van hoe relaxed het liggende publiek is ...
Belle: “Ja, of afhankelijk van hoeveel koffie ze hebben gedronken; mijn concert is om 11 uur ‘s ochtends.” (lacht)
Je speelt ook op Leuven Jazz, wat voor jou vrij atypisch is. Heb je iets met jazz?
Belle: “Ik vind het interessant wanneer muziekprogrammatoren iets in mijn muziek horen dat volgens hen bij hun festival past. Ik weet niet precies hoe ik op een jazzfestival terecht ben gekomen, maar het is zeker niet de eerste keer. Zo speelde ik bijvoorbeeld ook al op het London Jazz Festival, hoewel ik dus geen jazzpianist ben. Door mijn klassieke achtergrond zijn mijn improvisaties eerder geïnspireerd door de cadensen van Chopin, Mozart en Beethoven, maar ik luister wel veel naar jazz, vooral naar Keith Jarrett.”
Op 3 april spelen The Bad Plus, Chris Potter & Craig Taborn een hommageconcert aan Keith Jarrett’s American Quartet op Leuven Jazz.
Belle: “Dat ga ik spijtig genoeg missen. Op Leuven Jazz speel ik één van de eerste concerten van mijn Europese tournee.”
En wat zijn je artistieke plannen daarna?
Belle: “Later dit jaar ga ik nog op tournee buiten Europa, onder meer in China en Australië, en tegelijkertijd werk ik aan mijn volgende album, dat in 2027 uitkomt. Het is best intens, vooral omdat ik sinds kort moeder ben geworden en deze nieuwe rol nog aan het ontdekken ben.”
Merk je dat het moederschap je creatieve proces heeft veranderd?
Belle: “Toen ik in 2020 aan Ravel in the Forest begon, zat ik in een chaotische periode in mijn leven. Het was een tijd waarin ik me nogal verloren en overweldigd voelde, en daarom raakte het regenwoud me ook zo diep. Toen ik aan het laatste deel van het album bezig was, werd ik zwanger en merkte ik dat alles was veranderd: hoe ik luisterde, hoe ik mezelf voelde, hoe ik de wereld zag. De muziek op de plaat is daardoor echt gegroeid en heeft een eigen identiteit gekregen. Ik heb daardoor ook geleerd vertrouwen te hebben in het leven; alles valt uiteindelijk wel op z’n plek. Van nature ben ik iemand die altijd veel tegelijk wil doen, en nu moet ik compromissen sluiten en ruimte maken voor dit nieuwe wezentje in mijn leven. (kijkt naar haar dochter) Ik probeer het proces te vertrouwen, de tijd te nemen en gewoon aanwezig te zijn in het moment.”
Alvast bedankt om tijd te maken voor dit interview.
Belle: (fluisterend) “Ze is in slaap gevallen ... ”
Leuven Jazz valt dit jaar samen met Piano Day, dus bulkt het festivalprogramma van het pianotalent! Belle Chen is één van de vele artiesten achter de toetsen. Op 29 maart geeft ze een uniek ligconcert in onze Schouwburg.