Lieve wandelaar,

Misschien ging je enkele weken geleden nog op berenjacht. Vandaag ga je op ‘kunsttocht’ in de stad.
Graag geven we je enkele handvatten mee voor je wandeling en je gedachten.



"Een staalkaart waaruit de diversiteit van de Leuvense kunstenaars naar voren komt"

1. Je krijgt een (staal-)kaart van de Leuvense kunstenaarscommunity.

Op je wandeling aanschouw je raam-portretten van een dertigtal Leuvense artiesten. Het zijn artiesten die vorig seizoen of volgend seizoen ondersteund worden door of te zien zijn in 30CC, maar bovenal artiesten die vandaag een actieve rol spelen in het Leuvense veld. Leuven zet kunstenaars nadrukkelijk op de kaart, en ditmaal zelfs letterlijk. Maar deze selectie van artiesten is geen complete, objectieve mapping van àlle Leuvense artiesten. Eerder is het een staalkaart waaruit de diversiteit van de Leuvense kunstenaars naar voren komt: circus, theater, musical, poëzie, breakdance, muziek, dans; jong of oud(er); pril of gevestigd; geboren en getogen in Leuven, of daar beland vanuit verre of minder verre oorden. Ook de tekeningen, filmpjes en korte teksten van de artiesten ademen variatie en veelzijdigheid. Humoristisch of net ernstig, poëtisch of publieksgericht; alles bestaat naast elkaar en, belangrijker nog, alles màg naast elkaar bestaan. Waar een kaart vaak een manier is om gebieden vast te leggen en af te grenzen, toont deze staalkaart net de openheid en pluriformiteit van het artistieke leven in de stad. Je kan het zien als een landschapstekening, een schets van het Leuvense artistieke veld, maar dan één los van genre, ervaring of institutionele verankering. We zien daarbij geen vastgelegde gebieden, geen gemarkeerde territoria, geen grenzen, maar individuele artiesten die op verschillende manieren met elkaar verbonden zijn en kunnen worden. Deze creatieve cartografie heeft in zekere zin ook een psychogeografische component: in de tekstjes lees je over de verbindingen, de noodzaak, de netwerken, de dynamieken tussen kunstenaars onderling. De Leuvense kunstenaars bevinden zich immers niet op een eiland. Ze werken niet alleen, maar meestal samen. En ze werken niet alleen lokaal, maar glokaal: lokaal verankerd, maar globaal verbonden en vernetwerkt.



"Kunstenaars kunnen in vele opzichten een model zijn voor verandering in de bredere samenleving. Dat kunst een thuis vindt in Leuven, maakt Leuven een betere plek."

2. Je ziet de huizen van kunstenaars.

Kunst vindt een thuis in Leuven: Leuven heeft een actieve gemeenschap van geëngageerde kunstenaars, en is -na Antwerpen, Gent en Brussel- de vierde belangrijkste stad in Vlaanderen wat betreft cultuur (rekening houdende met factoren als toegekende subsidies, kunstaanbod,...) Kunstenaars vormen mee de identiteit van de stad. Ze staan voor (veelal) jong en progressief, ze staan voor openheid, verdieping en ontwikkeling, ze staan voor inclusie, duurzaamheid en verbinding. En dat stralen ze uit naar de buitenwereld. Hun visie, artistieke blik en verbeelding, hun creativiteit en flexibiliteit kunnen ingezet worden als motor voor de ontwikkeling van de stad. Kunstenaars genereren activiteiten, dynamiek en denkprocessen, ze verstevigen sociale structuren en versterken de identificatie met plekken. Ook de expertise van de artistieke sector inzake collectieve processen, feedback geven of out-of-the box denken, of de omgang met bv. fair practice of alternatieve organisatievormen, kan een inspiratiebron vormen voor andere sectoren. De kruisbestuiving van kunst met jeugd, circus en urban arts biedt dan weer opportuniteiten om van diversiteit een grotere evidentie te maken. En bepaalde kunstvormen of kunstwerken kunnen een verbindingsrol spelen tussen groepen die meestal weinig ervaringen delen. Kunstenaars kunnen in vele opzichten een model zijn voor verandering in de bredere samenleving. Dat kunst een thuis vindt in Leuven, maakt Leuven een betere plek.



"Door je een raam op de wereld te geven, kan kunst een venster in je hoofd openzetten."

3. Je mag naar en door de ramen kijken.

Op het raam van enkele huizen zal je een tekening zien van een Leuvense beeldend kunstenaar. Die maakte een beeldende interpretatie van het werk van de kunstenaar die zich achter het raam bevindt. Je zal kijken naar een raam, een ‘frame’. Ramen zijn mooie metaforen als het over kunst gaat. Kunst zou je immers kunnen bekijken als een raam op de wereld. Een raam schept een kader: vanuit een vierkantje van glas kijk je naar de werkelijkheid. Doet kunst niet net hetzelfde? Een kader geven om naar de werkelijkheid te kijken? Gaat het niet om ver-beeld-ing en in-zicht? Soms kan kunst een heel klein raampje creëren en inzoomen op details die je anders nooit had waargenomen, of pijnplekken blootleggen waar je normaal overheen kijkt. Soms kan het een panoramisch zicht geven op een onderwerp waarvan je de reikwijdte niet kende. Soms kan kunst twee ramen naast elkaar plaatsen; oude en nieuwe opvattingen naast elkaar zetten. Soms is het raam gekleurd, soms bol, soms bewust verbrijzeld. Soms is het een venster op het verleden, soms een visie op een nieuwe toekomst. Kunst kan via de keuze voor een bepaald ‘raam’ ruimte scheppen voor nieuwe perspectieven, en daardoor helpen om kritisch te denken en de wereld te begrijpen. Kunst kan vanuit haar raam, vanuit haar transparante positie tussen ‘binnen’ en ‘buiten’, ook alternatieven aanreiken of voorstellen formuleren. Voorstellen die, in de aparte context van het kunst-frame, niet getoetst hoeven te worden op haalbaarheid of kostprijs, voorstellen die niet met ‘pro’ of ‘contra’ beantwoord hoeven te worden, maar gewoon voorstel mogen zijn. Iets om over na te denken, iets om je toe te verhouden. Door je een raam op de wereld te geven, kan kunst een venster in je hoofd openzetten.


"Uitwisselingen tussen leven en kunst zijn noodzakelijk en onoverkomelijk."

4. Er kan door het raam naar jou gekeken worden.

De geneugten van door het raam gluren zijn niet enkel aan jou voorbehouden. Je ziet een glimp van het leven van de kunstenaars, maar de kunstenaars zien jou ook. Dat doen ze niet voor het eerst. De Leuvense kunstenaars staan namelijk met beide voeten in de wereld. Ze vinden een bron van inspiratie in het leven en/in de directe stedelijke omgeving. Het leven wordt geïnjecteerd in hun kunst, en in verschillende projecten injecteren ze kunst ook weer in het leven, in de publieke ruimte van de stad. Zo maakte theatergezelschap Max Last met DUIK een stadsbreed project rond de verhalen en mythes van de Leuvense Vaartkom; werkt circusartieste Marth De Kinder met mensen van verschillende, vaak kwetsbare achtergronden; verwerken theatermakers Christophe Aussems of Sara Vertongen van Het Nieuwstedelijk interviews met stadsbewoners in hun voorstellingen; of verzorgt dichter Peter Mangel Schots ‘De Eenzame Uitvaart’, waarbij een passend gedicht wordt geschreven en voorgedragen bij de uitvaart van eenzame overledenen. Zulke uitwisselingen tussen leven en kunst zijn noodzakelijk en onoverkomelijk.Dramaturge Marianne Van Kerckhoven verwoordde het ooit zo: “Het theater ligt in de stad, de stad ligt in de wereld en de wanden zijn van huid. We ontkomen niet aan wat door de poriën dringt.”


"Jij wordt de curator van je eigen kunstervaring."

5. Je mag zelf je wandelroute kiezen.

30CC selecteerde enkele kunstenaars en plaatste ze op een kaartje, maar nu is het aan jou. Jij wordt de curator van je eigen kunstervaring. Kies je ervoor op pad te gaan met het kaartje op zak, of laat je het thuis? Bekijk je alle artiestenramen gretig op één dag of temporiseer je liever? Maak je een selectie van artiesten, en op basis waarvan? Ga je voor de toevallige ontdekking tijdens het in het hier-en-nu flaneren in de stad, of ga je doelbewust op je raam af? Elke stap die je zet is een keuze. Afhankelijk van de manier waarop je door de stad beweegt en, in dit geval, de volgorde waarin je de kunstenaarsramen verkent, ontstaan nieuwe netwerken en associatieve verbindingen. Je zal de artiesten leren kennen in de toevallige constellatie die jij kiest. Jij creëert je eigen stadschoreografie bestaande uit een collage van beelden en bewegingen die je deels zelf maakt en die deels vanzelf ontstaan binnen de dramaturgie van de stad. Je zal merken dat de huizen een prachtig decor vormen, en toevallige passanten de interessantste figuranten zijn. Eerder dan passief te consumeren als ‘toeschouwer’ word je actief betrokken bij deze ‘diepstedelijke creatie’. Jij bent de regisseur, vertaler en be-schouwer van wat gebeurt, en staat daarmee op een gelijkwaardig niveau als de kunstenaars op of achter de ramen: jullie zijn co-auteurs van dit project.

Lieve wandelaar, we wensen je veel plezier, verwondering en inspiratie op je ontdekkingstocht doorheen Leuven. Zorg goed voor jezelf en voor de dingen en mensen die je tegenkomt op je pad.
(Wist je trouwens dat het woord cureren afkomstig is van ‘curare’; zorg dragen voor?)

Gluur door de ramen. Gooi de ramen open. Perform de werkelijkheid.

Stap voor stap.

Deze tekst werd geschreven door Ruth Mariën in opdracht van 30CC en geïnspireerd door het onderzoek ‘Van nieuwstedelijke naar diepstedelijke grond’ (Kunstenpunt) en teksten van Lara Staal, Marianne Van Kerckhoven, Alain Badiou, Erving Goffman, Jacques Rancière en anderen.