De vele gezichten van Marie Vinck in 'Ne Mobliez Mie'

'De schminkster had geen idee hoe ze mij in Lady Di moest omtoveren'

Ne Mobliez Mie-de-voorstelling vindt zijn oorsprong in de gelijknamige tentoonstelling die jullie ontwierpen voor het Kasteel van Gaasbeek. Ik vind het niet zo gek dat jullie een expo maakten. FC Bergman was ook op scene altijd al heel beeldend.

"Onze voorstellingen houden inderdaad het midden tussen beeldende kunst, dans en theater. Zeker de laatste jaren neigen we misschien meer naar beeldende kunst dan puur theater. Sommige van onze voorstellingen zijn narratiever dan andere, maar zelfs dan vertellen we ons verhaal hoofdzakelijk via de vorm, het beeld."

Hoe gemakkelijk laat een tentoonstelling zich vertalen naar een voorstelling?

"Dat hangt van het soort expo af, natuurlijk. 'Ne mobliez Mie' in Gaasbeek bestond uit een reeks films, en die konden we integraal gebruiken als basis voor de voorstelling. Zelf waren die films dan weer heel Bergman, heel theatraal, in hun filmisch aspect, waardoor ze perfect inzetbaar waren in een theaterzaal."

"Er was vooraf geen plan hoe dit ook op het toneel moest eindigen. We hebben ons bij het maken volledig op de expo gefocust, en begonnen pas nadien na te denken over een voorstelling. We hadden immers het gevoel dat het verhaal nog niet helemaal uitverteld was. Een tentoonstelling heeft een minder strikte verhalende boog die van een begin naar een einde gaat, maar biedt meer een versplinterde kijkervaring. Met de voorstelling wilden we van het materiaal ook een eenheid maken. Door een centrale figuur toe te voegen die de films theatraal met elkaar verbindt, ontstaat die boog wel. De films blijven op zichzelf staan, maar het is die parallelle vertelling daarbovenop die ze met elkaar verbindt."

Het uitgangspunt van Ne Mobliez Mie is markiezin Marie Peyrat (1840-1923), de laatste bewoonster van het kasteel, die zich na de dood van haar man verloor in middeleeuwse cosplay.

"Een heel excentriek figuur, dat is zeker. Er is veel over haar geschreven, maar dat stamt natuurlijk uit de negentiende eeuw. We weten dus niet hoeveel van al die kleurrijke verhalen helemaal waar zijn. In elk geval moet ze in dat kasteel wat vereenzaamd hebben gewoond, nadat ze het van haar overleden man erfde. Het was ook daar dat ze grote feesten organiseerde. Ze was dus net zo goed een vrouw van de wereld, verre van een losgeslagen, wereldvreemde figuur. Ze volgde de wereldproblemen van haar tijd, en had er ook een stem in. Maar ze had dus ook die merkwaardige hobby dat ze verkleed als middeleeuwse page rondliep op haar domein, en zich zo liet vereeuwigen op foto. Ik denk dat ze een hang had naar geschiedenis, naar een tijd die haar rijker of voller leek dan haar eigen kale nu. Ik kan me daar wel in herkennen."

"We zijn op een heel vrije, intuïtieve manier een eigen benadering van haar verhaal gaan maken. Onze films gaan dus niet over die specifieke markiezin, eerder over een niet nader bepaalde vrouw die vermomming, het vluchten in andere identiteiten en realiteiten nodig heeft om zich staande te houden in de wereld. Enkel vanuit een bepaalde rol kan ze in contact komen met anderen. Want dat is wel belangrijk voor me: het gaat niet alleen om iemand die wil ontsnappen uit de wereld, maar via die fantasiewereld net verbinding zoekt. Omdat het haar niet lukt als zichzelf, en daarin schuilt een enorme eenzaamheid. Ja, het is best een droevig personage geworden."

De titel vonden jullie dan weer gewoon op de muren van het kasteel.

"'Ne Mobliez Mie' staat letterlijk ergens op een muur geschilderd, ja. Het is oud Frans voor 'vergeet me niet', en dat vonden we niet alleen poëtisch, maar ook symbolisch. Want heel dat verkleden, gebeurt natuurlijk uit een verlangen om te verdwijnen in andere identiteiten, uit angst dat de eigen identiteit niet goed genoeg is. Vanuit die drang om niet vergeten te worden neem je een extreme vorm aan."

Al doende lijken jullie ook iets over vandaag te zeggen. Ook vandaag spelen we op sociale media de beste rolletjes.

"Indirect denk ik dat we dat zeker proberen te doen. De voorstellingen van FC Bergman zijn nooit erg activistisch, ze willen alleszins nooit een rechtstreeks antwoord bieden op de actualiteit, maar ze scheppen wel werelden die op hun eigen manier resoneren met de buitenwereld. Jezelf een fictief universum scheppen, zoals de markiezin deed, is voor ons dus wel herkenbaar. En dat gaat in zekere zin inderdaad ook op voor zoiets banaals als Instagram, waar iedereen zichzelf de identiteit probeert te geven die hij wil uitstralen."

"Jezelf een fictief universum scheppen, doen we eigenlijk ook op sociale media"

Al die transformaties zorgden voor fysiek erg uitputtende opnames, vernam ik.

"We hadden maar zes draaidagen, dus het moest inderdaad vooruitgaan. Niettemin waren ze ook wel hoogtepunten van mijn professionele leven. Het was ongelofelijk leuk om te doen. Stef (Aerts, haar partner en ook actief bij FC Bergman) en ik vielen allebei heel erg op onze plaats. Hij kon regisseren, ik spelen; het was een soort speeltuin, waarin we technisch ook nog omringd waren door een erg straffe ploeg. Het was een feest om die films te mogen maken, maar inderdaad fysiek nogal slopend. Zo heb ik een hele voormiddag moeten liggen wegteren in een afschuwelijke berg afval, om dan later een paar uur lang in de gietende regen telkens weer op dezelfde manier te vallen, in een oud harnas dat me langs alle kanten verwondde. Een andere keer moest ik dan weer een hele dag lang Fatima spelen: letterlijk in een keurslijf stilstaan van acht uur 's ochtends tot zes 's avonds. En voor die opnames als Lady Di moest ik eindeloos ondersteboven rondjes cirkelen in een auto waarbij ik van alles tegen mijn hoofd geslingerd kreeg."

Hoe kwam Lady Di in het verhaal kijken?

"Ook dat is nogal intuïtief ontstaan. Meestal maken wij enorme moodboards rond een basisgedachte, en beginnen van daaruit beelden te komen. Vaak zijn die er voor we aan de uitleg toe zijn, en besmetten die dus de dramaturgie. Op die manier moeten we ook ergens bij Diana zijn uitgekomen, want ook zij was natuurlijk een ietwat tragische figuur; wel geliefd door de hele wereld, maar tegelijk ook ontzettend eenzaam."

Het is gek hoe je op haar lijkt in jullie film.

(glimlacht) "Terwijl onze schminkster zich wanhopig afvroeg hoe ze mijn hoofd in godsnaam tot dat van haar kon omtoveren. Ik heb immers een heel andere schedelstructuur, maar met make-up en kostuum bleek het eindresultaat best goed. "

Tot slot: FC Bergman presenteert zich steevast als collectief, Ne Mobliez Mie is de eerste keer dat een voorstelling zo hard aan één lid – jij – is opgehangen. Was dat een punt van discussie?

"We zijn bij FC Bergman met vieren: drie mannen en één vrouw. Ik heb me daarbij nooit in de minderheid gevoeld, mijn gender deed nooit ter zake. Toch merkten we dat door dat mannelijke overwicht onze protagonisten vaak mannen waren, en dus vonden we het wel eens interessant om nadrukkelijk een vrouw naar voren te schuiven. Die markiezin was daarvoor de perfecte aanleiding, en die hebben we gegrepen. We zijn blij dat we nu eens een extreem vrouwelijke voorstelling hebben."

Matthieu Van Steenkiste