"Jazz, dat is geen angst hebben": Chantal Acda en Naïma Joris op Leuven Jazz

Op de dag van ons gesprek viert Chantal Acda haar 47e verjaardag. Naïma Joris staat op de vooravond van de release van haar nieuwste album ‘Enjoy the Silence'. De eerste bracht haar eerste album uit toen ze 21 was en is zangeres en liedjesschrijver. De laatste brak door op haar 39e, na Facebook-covers tijdens de coronapandemie, maar ziet zichzelf nog niet als volgroeide singer-songwriter.

De 2 muzikantes kennen elkaar goed, en ontdekken tijdens ons gesprek tot groot jolijt dat ze samen op Leuven Jazz staan. Naïma: “We moeten oppassen, dat het niet te onnozel wordt backstage.”

Chantal: “Wij hebben al vaak samen in de sauna gezeten. Zo goed kennen we elkaar.” Naïma: “Het zit zo, het begon allemaal met de muziekgroep ‘Isbells’ van singer-songwriter Gaëtan Vandewoude. En die wilde Chantal graag als zangeres, maar Chantal had geen tijd, dus belde Gaëtan mij op.” Chantal: “Dat is niet waar!” Naïma: “Jawel! Later werd jij dan de zangeres van ‘Isbells’.” Chantal: “En toen zijn we samen naar de sauna gegaan (lacht).”

Naïma: “Ik zie Chantal als een verre nicht. Die klik die je voelt met een familielid dat je niet vaak ziet maar wel echt graag hebt, die voel ik met haar.” Chantal: “Dat is echt goed verwoord, dat is ook hoe het voor mij aanvoelt.”

Hoe zijn jullie in contact gekomen met jazz?

Chantal: “Ik ben eigenlijk geen jazz-er, en ik ken ook heel weinig van jazz. Ik werk wel vaak samen met jazzmuzikanten, maar dat heeft dan een hele andere reden. Een paar van mijn vrienden en mijn lief houden van jazz en via hen luisterde ik dan af en toe mee. Wat een onrustige muziek, denk ik dan. Maar die muzikanten luisteren zo goed, die hebben een heel goed oor. Zo ben ik er toch wat in gesukkeld, al maak ik geen echte jazzmuziek.” 

Voor haar jongste plaat 'Silently Held' werkte ze opnieuw samen met jazzmuzikanten, waaronder gitarist Bill Frisell. 

"Het was een droom om een song in 1 take op te nemen."

Chantal: "Ik heb het geluk gehad dat er een paar fantastische jazzmuzikanten op mijn pad zijn gekomen, waardoor ik een droom die ik al lang had hebben kunnen waarmaken: een song in 1 take opnemen. Ik heb een liedje klaar, en dan zonder dat op papier te hoeven zetten of veel over te moeten zeggen, dat liedje gewoon spelen. In 1 take alles opnemen. Dat is een van de allerfijnste dingen die ik ooit heb kunnen doen, omdat je dat eerste moment van samenspelen pakt. Zonder uitleg of sturing. Dat is mijn ding, Daar word ik blij van. En jazz kan dat."

"Voor mij was dat vanzelfsprekend", pikt Naïma in. "Ik dacht dat dat normaal was, dat mensen zo goed kunnen musiceren, de muziek zo goed voelen, dat alles zo vlot en vanzelf gaat. Maar dat is eigenlijk echt niet."

Naïma groeide op in een muzikaal nest. Haar vader, Chris Joris, is percussionist, componist en pianist en maakt jazzmuziek.

Naïma: “Ik ben in de jazz toverdrank gevallen toen ik klein was. Zoals Obelix, maar dan in een jazzsoep. Ik ben opgegroeid met optredens van mijn vader en heb veel muzikanten ontmoet. Ik herinner me dat McCoy Tyner (jazzpianist, 1938-2020, red.) ooit het nummer ‘Naïma’ van John Coltrane (jazzsaxofonist, 1936-1967, red.) voor me heeft gespeeld. Ik ben namelijk naar dat liedje vernoemd. Ik weet nog dat ik dat ik me kapot verveelde en m’n vader me aan iedereen wilde voorstellen.”

Naïma: “Toen ik een jaar of 14 was, ben ik me actief gaan interesseren in jazz. Maar ja, ik had het natuurlijk al gehoord op optredens van papa... Later ben ik jazz gaan studeren. Ik ben gillend weggelopen uit het conservatorium: te veel toonladders(lacht). Ik ben altijd al een gevoelsmens geweest, en als het mij te kil wordt, dan voel ik me depressief.”

Wat is jazz voor jullie? 

Naïma: "Voor mij heeft jazz veel met improvisatie en vrije expressie te maken. Je hebt natuurlijk verschillende soorten jazz, mijn vader bewoog zich in de avant-gardestijl en expressieve free jazz. Voor mij gaat het echt om zelfexpressie en vrijheid."

"Eigenlijk haat ik jazz."

Chantal: "Moeilijke vraag, omdat er zo veel vormen van jazz zijn. Ik zei het daarnet al: er zit zo een gevoel van flow en luisteren in die muziek. Al is er heel veel jazz waar ik helemaal niet naar kan luisteren, normaal haat ik jazz (lacht). Ik haat solo's op de saxofoon, ik haat free jazz. Ik word er onrustig van. Maar de jazz waar ik echt van geniet, dat is muziek waar je op reis gaat met elkaar, zonder een eindbestemming. Meer reizen dan toekomen, daar hou ik wel van."

Naïma: "Pas op hoor, free jazz is niet per se van dat nerveus gedoe! Jazz is communiceren via muziek, elkaar aanvoelen. Dat vind ik ook het leukste. Er is geen angst om fouten te maken of om uit het hokje, partituur of structuur te vallen. Er zijn geen fouten, omdat je de hele tijd flowt op wat je hebt, als het ware jongleren. Dat kan op een hoog technisch niveau, maar ook op een laag. Ik ken bijvoorbeeld alleen maar kampvuurakkoorden voor gitaren en speel piano met 4, soms 5, vingers... (lacht)."

Jullie zijn allebei singer-songwriters. 

Naïma: "(onderbreekt) Ik ben nog geen gesettelde singer-songwriter. Chantal wel, die is al jaren bezig. Ik heb mijn eerste liedje geschreven toen ik 28 was, maar dan heb ik er jaren geen gemaakt. 10 jaar geleden ben ik er weer mee begonnen." Chantal: "Dat is toch ook al heel wat, Naïma." Naïma: "Jij bent al 30 jaar bezig, Chantal. Ik heb recent mijn eerste album met eigen liedjes gebracht, geen covers dus. Ik ben blij dat die plaat er is, maar het is het toch nog niet."

Chantal: "Weet je wat het is? Het moment dat je een plaat afmaakt en echt denkt: wauw, dit zijn nu songs waar ik geen twijfels over heb en echt superblij mee ben, dat moet bij mij ook nog komen. Ik geloof dat daar veel waarde in zit, in die twijfel. Dan maakt ervaring weinig uit. Wij schrijven allebei vanuit een soort noodzaak, en die twijfel komt daarbij omdat die dingen heel persoonlijk zijn. Het grote voelen, daar gaat het om."

Jullie kennen elkaar goed. Wat bewonderen jullie het meest aan elkaars muziek? 

Chantal: "Ik zag dat al bij 'Sodade' (het nummer dat Naïma Joris coverde op Youtube in 2020, red), dat was in your face. Een soort van open spontaniteit en een heel groot talent. Nu lacht ze ermee, maar het is wel echt zo."

Naïma: "Als jij zingt, Chantal, dan schijnt er een licht uit je hart." 

• naar zine